Nieuw zaadbedrijf Axia start deze zomer met rasproeven tomaat

Het was bijna geheimzinnig wat er bij de nieuwe veredelaar Axia gebeurde, maar nu zijn de deuren geopend. De eerste tomaathybrides staan in de kassen en de eerste proeven worden eind augustus bij telers uitgezet. Over ruim een jaar is er dan mogelijk een commercieel ras beschikbaar van het bedrijf. Maar er is meer nieuws: anderhalf jaar nadat de eerste planten de kas ingingen, gaat Axia alweer uitbreiden.


De vestiging van Axia in Naaldwijk, geopend in 2011

In zijn eerste werkweek bij Axia reed hoofdveredelaar Leo Braams heel Nederland en België af om maar zoveel mogelijk verschillende tomaten aan te schaffen. “”Je wilt een zo groot mogelijke genenpool”, legt hij uit. “Als je daaruit gaat selecteren en kruisen, krijg je hopelijk ook een mooi kind.” Inmiddels zijn we een paar jaar verder en staat de eerste hybride lijn van de zaadveredelaars in de eigen kassen in Naaldwijk. “Nu worden de beste rassen geselecteerd en dan zetten we rond eind augustus de eerste proeven uit bij telers”, vertelt Braams.
Dat is niet het enige wat speelt: het bedrijf kijkt momenteel of het mogelijk is om van 12000 naar 18000 meter glas uit te breiden. Daarnaast wordt het huidige kantoor in Delft in 2014 verruild voor een duurzaam en ultramodern kantoor in Naaldwijk, waar dan ook een eigen onderzoeklaboratorium voor kiemonderzoek en zaadtechnologie wordt gehuisvest.


Alois en Sandor van Vliet

Axia is in 2010 opgericht door Sandor en Alois van Vliet. Eerder voerden zij de directie bij Western Seeds, dat weer opgericht is door hun vader Gerard van Vliet. Na een overname door Monsanto besloten ze weer voor zichzelf te beginnen. “We wilden weer zaadveredelaar zijn”, verklaart Sandor van Vliet. Het nieuwe bedrijf richt zich in eerste instantie op tomatenzaad, geschikt voor de hoogwaardige verwarmde kasteelt, belicht en onbelicht. Ook is er een programma meloenzaad in ontwikkeling. De veredeling daarvan vindt niet in Nederland plaats, maar in Thailand en Italië, waar het bedrijf ook met de tomaten actief is.

Bijzonder is dat zes tomatentelers, goed voor een areaal van zo’n 400 hectare (Lans Tomaten, Jos Looije, CombiVliet,  Agro Care, Kesgro, en plantenkweker Piet van Geest), aandeelhouder zijn in het bedrijf.  Zij zijn niet alleen financieel betrokken bij Axia, maar worden ook als soort adviseurs betrokken bij het bedrijf. “Wij hebben de leiding en maken de beslissingen”, vertelt Alois van Vliet, “maar de telers zijn direct betrokken bij het veredelingsproces. Voor vragen en verbeteringen kunnen we zo bij elkaar terecht.”

De opzet sluit aan bij de doelstelling van het bedrijf: een ras veredelen waaruit de teler een meerwaarde kan halen. Het bedrijf werkt vanuit de overtuiging dat  schaalvergroting doorzet en lokale productie steeds belangrijker wordt. “In China zie je al dat rond grote steden kassen gebouwd worden”, verklaart Sandor. De focus ligt  in de tomaatveredeling op een nieuw ras voor tros en los. “Voor specialiteiten wordt beetje bij beetje meer betaald, maar tros en los blijft de grootste markt.”
Om zich te onderscheiden, richt Axia zich op een ras waarbij niet alleen de productiviteit belangrijk is, maar waarbij ook het gehalte gezonde inhoudsstoffen en de smaak op onderscheidend niveau liggen. Is dat niet waar alle grote veredelaars op zitten? “Ten opzichte van de grote bedrijven zijn we klein, snel en innovatief”, aldus Sandor. “De wens van de teler staat centraal en de lijnen zijn kort. Daardoor kunnen we specifiekere problemen oplossen en sneller inspelen op kansen.”


Het Axia-team: Leo Braams, Renate van Vliet (dochter van Sandor), Alois van Vliet, Sandor van Vliet en Aida Rašić


Hybrides uitgestald in de corridor

Zo’’n drie jaar na de oprichting van het bedrijf resulteert dat in een kleurrijke tafel vol met hybrides uit eigen kas. Nu wordt onder andere uitgezocht hoelang de vrucht mooi en stevig blijft en hoe de smaak is. Op de tafel staan verschillende tros- en losse tomaten, cherry’s, pruim- en cocktail. “Die werd zelfs als lekkerder beoordeeld dan de Piccolo’s, de honingtomaten”, wijst Braams, om daarna de test te relativeren door te wijzen op de niet geoptimaliseerde teeltmethodes en afwezigheid van selectie na de oogst.

Opvallend is de kleine, bruine cherrytomaat met een  zoete smaak en een rode tomaat met een donkere verkleuring op de bovenzijde. “Hij verkleurt als er zon opkomt”, vertelt Braams. “Denk je dat het aanslaat? De meesten denken van niet.” Commercieel gezien is de veredeling van zo’’n bijzonder ras nauwelijks rendabel, legt Sandor van Vliet uit, zeker niet voor een opstartend bedrijf. “Maar veredeling is niet alleen een combinatie van geld en technologie, maar ook van wetenschap en kunst. Die creativiteit, daaruit kunnen de leukste dingen ontstaan.”

axia4
De watertanks van het bedrijf staan binnen voor de hygiëne. Voor elke van de (nu zes) afdelingen wordt een dagvoorraad bereid, zodat ook bij technische problemen bewaterd kan worden. De waterruimte is al klaar voor de op handen zijnde uitbreiding.

axia7
Axia werkt met een best wel kleine gasketel, zonder WKK. “Daar zijn we gewoon te klein voor”, aldus Alois.